{"id":15502,"date":"2020-07-10T19:55:31","date_gmt":"2020-07-10T17:55:31","guid":{"rendered":"http:\/\/moja24.pl\/?p=15502"},"modified":"2021-01-06T20:04:51","modified_gmt":"2021-01-06T19:04:51","slug":"organy-w-kosciele-farnym-po-renowacji-teraz-czas-na-festiwal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/2020\/07\/10\/organy-w-kosciele-farnym-po-renowacji-teraz-czas-na-festiwal\/","title":{"rendered":"Organy w ko\u015bciele farnym po renowacji. Teraz czas na festiwal?"},"content":{"rendered":"

\u017bARY | Z Arkadiuszem Pop\u0142awskim, znanym muzykiem ko\u015bcielnym i koncertowym, o organach w \u017carskim ko\u015bciele farnym rozmawia Andrzej Buczy\u0144ski.<\/strong><\/p>\n

W jaki spos\u00f3b trafi\u0142 pan do \u017bar?<\/strong>
\n– Pewnego razu odwiedzi\u0142 ksi\u0119dza proboszcza jego kolega, proboszcz, kt\u00f3ry pochodzi z Jasienia, a jest w tej chwili proboszczem w Nied\u017awiedzicy za Nowym Dworem Gda\u0144skim. Rozmawiali o planowanym remoncie \u017carskich organ\u00f3w. Firmy, kt\u00f3re si\u0119 tym zajmuj\u0105, cz\u0119sto maj\u0105 odleg\u0142e terminy, a proboszcz chcia\u0142 t\u0119 spraw\u0119 zrealizowa\u0107 w miar\u0119 szybko. Proboszcz z Nied\u017awiedzicy poleci\u0142 mnie. Kiedy siedzieli razem przy kawie, zaraz wykonali do mnie telefon i tak to wysz\u0142o, \u017ce znalaz\u0142em si\u0119 w \u017barach.<\/p>\n

Ile czasu zaj\u0105\u0142 panu remont organ\u00f3w w farze?<\/strong>
\n– Zacz\u0105\u0142em po sz\u00f3stym listopada i tak do ko\u0144ca lutego, czyli cztery miesi\u0105ce.
\nW takim du\u017cym instrumencie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciog\u0142osowym trzeba ze sob\u0105 zestroi\u0107 kilka tysi\u0119cy piszcza\u0142ek, nawet pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksze maj\u0105 pi\u0119\u0107 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, a najmniejsze s\u0105 wielko\u015bci d\u0142ugopisu, czy nawet wk\u0142adu do d\u0142ugopisu.<\/p>\n

Jakie by\u0142y pana pierwsze wra\u017cenia, gdy ogl\u0105da\u0142 pan \u017carskie organy?<\/strong>
\n– Przede wszystkim instrument by\u0142 bardzo zanieczyszczony. Organy mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 ze strychem lub piwnic\u0105. To miejsce, w kt\u00f3rym nie przebywa si\u0119 systematycznie, ale gromadzi si\u0119 tam kurz i br\u00f3d. Dobrze zagl\u0105da\u0107 tam co roku, a na pewno trzeba go generalnie wyczy\u015bci\u0107 przynajmniej raz na 10-20 lat. Ten instrument stoi tu od 1984 roku i prawdopodobnie nigdy nie przeszed\u0142 takiego gruntownego remontu. Trzeba to by\u0142o w ko\u0144cu zrobi\u0107. Zanieczyszczona piszcza\u0142ka wydaje inny d\u017awi\u0119k, zanieczyszczone mechanizmy te\u017c \u017ale dzia\u0142aj\u0105, a mog\u0105 nawet w og\u00f3le nie dzia\u0142a\u0107. Do tego dochodzi uszczelnianie element\u00f3w sk\u00f3rzanych na miechach i kana\u0142ach przenosz\u0105cych powietrze do piszcza\u0142ek, naprawa, regulacja i tak dalej. Zastali\u015bmy tu instrument, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 nie powinien by\u0107 ju\u017c u\u017cywany. Jego stan i rozstr\u00f3j by\u0142 taki, \u017ce nie nadawa\u0142 si\u0119 do gry. \u017baden z g\u0142os\u00f3w nie stroi\u0142 dobrze, a wiele z nich w og\u00f3le nie dzia\u0142a\u0142o. Podziwiam organist\u00f3w, pani\u0105 Krysi\u0119 i pana Janka, \u017ce mieli na tyle cierpliwo\u015bci, aby jeszcze m\u0119czy\u0107 si\u0119 na tym instrumencie. Bo tak to trzeba nazwa\u0107.<\/p>\n

Organy pojawi\u0142y si\u0119 w tym ko\u015bciele w 1984 roku. Co mo\u017cna o nich powiedzie\u0107?<\/strong>
\n– Je\u017celi chodzi o konstrukcj\u0119 tego instrumentu, to czasem \u017cartuj\u0119, \u017ce jest w nim zawarta ca\u0142a organologia. Organy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne systemy sterowania – albo mechaniczny, albo pneumatyczny, albo elektryczny. Tu jest wszystko razem. Mamy do czynienia ze starym, XIX-wiecznym instrumentem, kt\u00f3ry mia\u0142 sterowanie mechaniczne. Firma braci Broszk\u00f3w zaadaptowa\u0142a go i rozbudowa\u0142a. Pojawi\u0142o si\u0119 wi\u0119c sterowanie pneumatyczne i elektryczne. Teraz dzia\u0142a to wszystko razem. Lata osiemdziesi\u0105te ubieg\u0142ego wieku to czasy, gdzie dost\u0119p do materia\u0142\u00f3w by\u0142 nieco ograniczony i wykonywa\u0142o si\u0119 niekt\u00f3re elementy z tego, co akurat by\u0142o dost\u0119pne. To by\u0142y ci\u0119\u017ckie czasy dla organ\u00f3w. Dzi\u015b nie ma problemu z odpowiednimi materia\u0142ami i mo\u017cna wykona\u0107 to w spos\u00f3b profesjonalny. Mo\u017cemy wi\u0119c poprawia\u0107 i ulepsza\u0107 te instrumenty. Niekt\u00f3re elementy, odpowiedzialne za przesy\u0142 powietrza, zrobiono z mniej trwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re si\u0119 wypaczy\u0142y, a co za tym idzie – po latach pneumatyka nie dzia\u0142a\u0142a tak, jak powinna. Bez remontu, a nawet wykonania od nowa pewnych element\u00f3w, te organy nie mia\u0142yby prawa dzia\u0142a\u0107 prawid\u0142owo.<\/p>\n

\"\"
fot. Andrzej Buczy\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n

Zatem organy \u017carskie s\u0105 takim sk\u0142adakiem. Nie zbudowano ich od pocz\u0105tku do ko\u0144ca za jednym zamachem.<\/strong>
\n– Dok\u0142adnie tak. Dzi\u015b ju\u017c nie stosuje si\u0119 takich praktyk, ale wcze\u015bniej – praktycznie zawsze. Dzi\u015b mamy inne podej\u015bcie do instrument\u00f3w, szczeg\u00f3lnie zabytkowych. Raczej pilnuje si\u0119 tego, aby instrument zachowa\u0107 w oryginalnym stanie. Nawet jak co\u015b wymaga rekonstrukcji, to \u017ceby to by\u0142o wierne odtworzenie danego elementu. S\u0105 to wymogi konserwatorskie, kt\u00f3rych pilnujemy i jeste\u015bmy na nie wyczuleni. Dawniejsze pokolenia podchodzi\u0142y do tego zupe\u0142nie inaczej. Patrzono na funkcjonalno\u015b\u0107. Mamy taki instrument, ale chcemy mie\u0107 wi\u0119kszy, wi\u0119c go rozbudujemy o rozwi\u0105zania akurat w danej chwili dost\u0119pne. Takie by\u0142o kiedy\u015b podej\u015bcie. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 instrument\u00f3w, kt\u00f3re znamy w Polsce jako najs\u0142ynniejsze, typu Oliwa, typu \u015awi\u0119ta Lipka, czy Frombork, to s\u0105 w\u0142a\u015bnie sk\u0142adaki. Czasem nawet przewodnik naci\u0105ga troch\u0119 histori\u0119, jak stary to jest instrument, tylko sk\u0105d na nim si\u0119 wzi\u0119\u0142y kolorowe prze\u0142\u0105czniczki z tworzywa sztucznego i \u015bwiec\u0105ce lampki (\u015bmiech). Historia \u017carskiego instrumentu nie odbiega niczym od innych, ale bardziej znanych. W tym kontek\u015bcie warto na pewno ten instrument promowa\u0107 i zawsze b\u0119d\u0119 tego broni\u0142. \u017bary te\u017c powinny mie\u0107 swoj\u0105 szans\u0119 na promocj\u0119.<\/p>\n

Gdyby teraz kto\u015b zapyta\u0142, jak stary jest instrument w \u017carskiej farze, to jak mo\u017cna to okre\u015bli\u0107?<\/strong>
\n– Najstarsza cz\u0119\u015b\u0107 instrumentu, 36-g\u0142osowa, przeniesiona do \u017bar ze \u015awierzawy, pochodzi z drugiej po\u0142owy XIX wieku. Natomiast wszystkie dodatki s\u0105 z 1984 roku.<\/p>\n

Dzi\u015b ten instrument gra tak, jak powinien?<\/strong>
\n– Na szcz\u0119\u015bcie, poza kwestiami wymiany pewnych element\u00f3w, instrument nie wymaga\u0142 tak gruntownego remontu, \u017ceby trzeba go by\u0142o ca\u0142kowicie rozbiera\u0107. Oczywi\u015bcie, piszcza\u0142ki trzeba by\u0142o wyci\u0105gn\u0105\u0107, wymieni\u0107 po\u0142aman\u0105 blaszk\u0119 styk\u00f3w elektrycznych i tak dalej. P\u00f3\u017aniej dopiero mo\u017cna by\u0142o zaj\u0105\u0107 si\u0119 brzemieniem. Co oznacza, \u017ce organy s\u0105 50-g\u0142osowe? G\u0142os w organach to konkretna barwa w\u0142\u0105czana wy\u0142\u0105cznikiem, na przyk\u0142ad barwa tr\u0105bki, fletu, czy innego instrumentu. W komplecie jest tyle piszcza\u0142ek, ile jest klawiszy na klawiaturze. Wydaj\u0105 one d\u017awi\u0119ki o okre\u015blonej barwie. Je\u015bli mamy 56 klawiszy, to w komplecie mamy minimum 56 piszcza\u0142ek imituj\u0105cych tr\u0105bk\u0119. Czasem kilka piszcza\u0142ek przypada na jeden d\u017awi\u0119k. M\u00f3wi\u0119 o przyk\u0142adowej tr\u0105bce, jako o jednym g\u0142osie. Tych g\u0142os\u00f3w \u017carskie organy maj\u0105 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t. St\u0105d si\u0119 bior\u0105 tysi\u0105ce piszcza\u0142ek w organach. Ka\u017cdy g\u0142os sprawdzany jest osobno. Trzeba si\u0119 ws\u0142ucha\u0107, czy ka\u017cda piszcza\u0142ka wydaje odpowiedni d\u017awi\u0119k, czy nie gra za g\u0142o\u015bno, albo za cicho w stosunku do innych. Wykonuje si\u0119 odpowiednie regulacje. Chodzi o to, by komplet piszcza\u0142ek mia\u0142 razem odpowiedni\u0105 barw\u0119. I tak g\u0142os za g\u0142osem, kszta\u0142tuje si\u0119 og\u00f3lne brzmienie organ\u00f3w, a potem to wszystko trzeba ze sob\u0105 zestroi\u0107.<\/p>\n

Nie ma chyba bardziej skomplikowanej rzeczy do wykonania, je\u015bli chodzi o instrumenty.<\/strong>
\n– To prawda.<\/p>\n

Tak przy okazji. D\u0142ugo trzeba si\u0119 tego uczy\u0107?<\/strong>
\n– W\u0142a\u015bciwie ca\u0142e lata. Powiem tak. Pierwszy instrument wyremontowa\u0142em samodzielnie maj\u0105c 17 lat. W tym roku sko\u0144cz\u0119 45 lat. Pewne do\u015bwiadczenie wi\u0119c posiadam, ale organmistrzostwo jest na tyle rozleg\u0142\u0105 dziedzin\u0105, \u017ce cz\u0142owiek zdobywa wiedz\u0119 i rozwija si\u0119 przez ca\u0142e lata. Tak jak w muzyce. Do pewnych kwestii trzeba dojrze\u0107. Zrozumie\u0107 instrument, pod k\u0105tem brzmienia i jego epoki. S\u0142uch te\u017c rozwija si\u0119 z czasem, gdy stroimy organy, szczeg\u00f3lnie g\u0142osy bardzo wysoko, lub bardzo niskobrzmi\u0105ce, wchodz\u0105ce niekiedy w granice infrad\u017awi\u0119k\u00f3w i ultrad\u017awi\u0119k\u00f3w. W ten spos\u00f3b nabywa si\u0119 praktyki. Mo\u017cna si\u0119 tego uczy\u0107 ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n

\u017barskie organy maj\u0105 50 g\u0142os\u00f3w. To du\u017co, czy ma\u0142o?<\/strong>
\n– W zasadzie o du\u017cych instrumentach m\u00f3wimy, gdy maj\u0105 ju\u017c 40 g\u0142os\u00f3w. Zatem 50-g\u0142osowy jest naprawd\u0119 du\u017cym instrumentem koncertowym. W skali kraju jest to na pewno jeden z wi\u0119kszych instrument\u00f3w.<\/p>\n

\"\"
fot. Andrzej Buczy\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n

Mamy takie organy w \u017barach, a tak naprawd\u0119 niewiele os\u00f3b o tym wie.<\/strong>
\n– Takich organ\u00f3w jest troch\u0119 w Polsce. Problem polega na tym, podobnie jak w \u017barach, \u017ce nie s\u0105 one promowane, nie s\u0105 organizowane na nich koncerty. Z regu\u0142y s\u0142u\u017c\u0105 tylko do liturgii. Dlatego o tych instrumentach \u015bwiat nie wie. Sam nie wiem o wszystkich instrumentach, jakie s\u0105 w Polsce. Dopiero gdy przyjecha\u0142em do \u017bar, to na miejscu zrobi\u0142em takie oczy, \u017ce tak du\u017cy instrument jest w miejscowym ko\u015bciele. Gdy w \u015brodowisku organist\u00f3w opowiadam o \u017barach, to te\u017c ka\u017cdy si\u0119 dziwi, \u017ce s\u0105 takie organy.<\/p>\n

Mo\u017ce o \u017carskich organach b\u0119dzie g\u0142o\u015bniej, gdy nagra pan na nich p\u0142yt\u0119. Ten pomys\u0142 ma szans\u0119 realizacji?<\/strong>
\n– Tak. Je\u015bli chodzi o repertuar, sprawa jest jeszcze otwarta. B\u0119dzie to muzyka bardzo przekrojowa, po to by trafi\u0142a do jak najszerszej rzeszy s\u0142uchaczy. Oczywi\u015bcie, w przysz\u0142o\u015bci takich p\u0142yt mo\u017cna nagra\u0107 wi\u0119cej, nawet w\u0119\u017cszych tematycznie, na przyk\u0142ad po\u015bwi\u0119conych tylko jednemu kompozytorowi. Na pierwszej chcia\u0142bym jednak nagra\u0107 r\u00f3\u017cn\u0105, warto\u015bciow\u0105 muzyk\u0119, aby pokaza\u0107 szerokie mo\u017cliwo\u015bci tych organ\u00f3w – ze strony technicznej, jak i walor\u00f3w brzmieniowych. Wraz z ksi\u0119dzem proboszczem mamy taki plan. Nie wiem jeszcze dok\u0142adnie, kiedy to zrobimy. Na pewno jako\u015b w okresie wakacyjnym. Przed nagraniem instrument b\u0119dzie jeszcze dostrojony – teraz pogoda nie sprzyja instrumentowi, wstawili\u015bmy tam jeszcze wod\u0119, aby wilgotno\u015b\u0107 by\u0142a odpowiednia. To musi si\u0119 tam wszystko zaaklimatyzowa\u0107. Za jaki\u015b czas przyjad\u0119 do \u017bar i skontroluj\u0119 organy. Wtedy na \u015bwie\u017co, po ewentualnym dostrojeniu, nagramy t\u0119 p\u0142yt\u0119.<\/p>\n

Nagranie p\u0142yty jest w pewnym sensie certyfikatem wykonanej przez pana pracy, a tak\u017ce jako\u015bci brzmienia, jak\u0105 posiadaj\u0105 organy w farze.<\/strong>
\n– Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. P\u0142yta bardziej wymagaj\u0105ca, ni\u017c zagranie koncertu na \u017cywo, dla wykonawcy i samego instrumentu. Je\u015bli wykonawca pomyli si\u0119 podczas koncertu, albo instrument gdzie\u015b niedomaga, to us\u0142yszymy to raz i zapomnimy. Inaczej, gdyby co\u015b takiego by\u0142o zarejestrowane na p\u0142ycie i ods\u0142uchiwane wielokrotnie. Do nagrania p\u0142yty wykonawca musi by\u0107 przygotowany perfekcyjnie. Ale i sam instrument musi by\u0107 w perfekcyjnym stanie. Jest to pewna wizyt\u00f3wka i dow\u00f3d na to, \u017ce organy s\u0105 godne tego, aby je nagra\u0107.<\/p>\n

Dzi\u015b mo\u017cna ju\u017c my\u015ble\u0107 o festiwalu organowym w \u017barach. Przynajmniej jest na czym gra\u0107.<\/strong>
\n– Jak wspomnia\u0142 ksi\u0105dz proboszcz podczas ostatniego koncertu, by\u0142aby to promocja nie tylko samego ko\u015bcio\u0142a, ale i ca\u0142ego miasta. Koncert, festiwal, czy nawet prezentacja organ\u00f3w turystom, to drogi do promocji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bARY | Z Arkadiuszem Pop\u0142awskim, znanym muzykiem ko\u015bcielnym i koncertowym, o organach w \u017carskim ko\u015bciele farnym rozmawia Andrzej Buczy\u0144ski. W jaki spos\u00f3b trafi\u0142 pan do \u017bar? – Pewnego razu odwiedzi\u0142 ksi\u0119dza proboszcza jego kolega, proboszcz, kt\u00f3ry pochodzi z Jasienia, a jest w tej chwili proboszczem w Nied\u017awiedzicy za Nowym Dworem Gda\u0144skim. Rozmawiali o planowanym remoncie […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":15503,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[20,25,28],"tags":[2071,2073,2072,66],"class_list":["post-15502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informacje","category-kultura-i-rozrywka","category-wiadomosci","tag-arkadiusz-poplawski","tag-kosciol-farny","tag-organy","tag-zary"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15502"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15506,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15502\/revisions\/15506"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/moja24.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}